Laboratoria

Het St. Antonius Ziekenhuis en het Diakonessenhuis hebben allebei een eigen laboratorium, waarin een breed spectrum van microbiologisch en immunologisch onderzoek wordt uitgevoerd. Allebei laboratoria zijn geaccrediteerd volgens de ISO 15189 norm. Door een intensieve samenwerking tussen de laboratoria streven we naar het verlenen van snelle en doelmatige diagnostiek. Het motto van de maatschap luidt dan ook: “Regionaal waar het kan, lokaal waar het moet”. Naast de veel gevraagde diagnostische bepalingen hebben onze laboratoria kennis en expertise van een groot aantal meer specialistische onderzoeken.

Bacteriologie
De laboratoria maken gebruik van moderne technieken, inclusief determinatie met massaspectrometrie (MALDI-TOF). Er wordt op een patiëntgerichte manier gewerkt, waardoor analisten overzicht hebben van alle kweken van een patiënt. In het St. Antonius Ziekenhuis (locatie Nieuwegein) bevindt zich een goed uitgeruste ML-III ruimte, waarin de diagnostiek naar mycobacteriële infecties (TBC) wordt gedaan voor de hele regio, inclusief de GGD Utrecht.

Mycologie, parasitologie en virologie
Gist- en schimmelkweken worden door de bacteriologische laboratoria uitgevoerd. Identificatie van gisten gebeurt met de MALDI-TOF, van schimmels met de MALDI-TOP of door microscopie en kweek. Naast kweektechnieken wordt er gebruik gemaakt van een ELISA voor het aantonen van galactomannan in bloed en broncho-alveolare lavage vloeistof.

De diagnostiek naar parasitaire infecties gebeurt door middel van moleculaire en serologische testen en microscopie. Voor virologische diagnostiek maken onze laboratoria gebruik van serologie, moleculaire technieken en antigeentesten.

Moleculaire diagnostiek
Moleculaire diagnostiek, de detectie van DNA of RNA van ziekteverwekkers in patiëntmateriaal, is een belangrijk onderdeel van ons diagnostisch pakket. Door het ontwikkelen van nieuwe assays en het inzetten van bestaande testen voor nieuwe toepassingen zijn we continu bezig om onze diagnostiek te verbeteren. Een voorbeeld hiervan is het invoeren van een moleculaire test voor de generieke herkenning van bacteriële genomen (16S PCR) als standaardonderzoek op hartkleppen bij patiënten verdacht voor endocarditis. Op deze manier kan de ziekteverwekker snel worden ontdekt en gerichte therapie worden gestart.

Het proces van moleculaire diagnostiek in het St Antonius Ziekenhuis is grotendeels geautomatiseerd, en wordt aangestuurd door een speciaal voor dit doeleinde ontwikkeld softwarepakket. Er wordt gebruik gemaakt van extractie-apparaten en pipetteerrobotten. Loadbepalingen voor hepatitis B en C virus worden in een daarvoor ingerichte, CE-gemarkeerde, straat uitgevoerd.

Sinds eind 2018 wordt er in het St Antonius Ziekenhuis ook gebruik gemaakt van een Point-of-Care moleculaire test voor het detecteren van Influenza A en B op de spoedeisende hulp.

Infectieserologie
Op de afdeling serologie worden veel verschillende technieken gebruikt, o.a. geautomatiseerde en handmatige ELISA’s, immunoblots en sneltesten. Met deze technieken kan een zeer compleet pakket van serologische bepalingen worden gerealiseerd ten behoeve van de diagnostiek van infectieziekten. De laboratoria profileren zich als landelijke kenniscentra op het gebied van pneumokokken serologie (St. Antonius Ziekenhuis) en de tuberculosediagnostiek met de Elispot methodiek (Diakonessenhuis). Naast tuberculosediagnostiek, wordt in het Diakonessenhuis de Elispot ook toegepast op de diagnostiek van Q-koorts, de ziekte van Lyme en de duivenmelkerslong.

Immunologie
De immunologische laboratoria bieden een breed spectrum van immunoserologische en immunofenotypische bepalingen aan ten behoeve van de diagnostiek van immuundeficiënties, auto-immuunziekten, allergische ziekten en lymfoproliferatieve ziekten. De bepalingen worden uitgevoerd met ELISA-, Luminex- en nefelometrische technieken, immunoblots, immunofluorescentie- en flowcytometrische technieken.

Openbare Gezondheidszorg (OGZ)
Het laboratorium in het St. Antonius Ziekenhuis heeft de functie van Streeklaboratorium voor de Volksgezondheid. Thans spreekt men van een laboratorium voor de OGZ. In een convenant met de GGD Utrecht zijn nadere werkafspraken gemaakt voor het doen van diagnostiek voor OGZ, voor het verlenen van consultatieve werkzaamheden en voor het bijdragen aan opleiding van artsen-infectieziekten. Microbiologische diagnostiek is niet alleen van belang voor de individuele patiënt met een infectie, maar ook voor bron– en contactonderzoek bij het bestrijden van een epidemie. Halfjaarlijks is er een overleg met de artsen van de GGD en komen alle aspecten van OGZ van infectieziekten aan de orde.